Zelf hardhout drogen: zo gaat het in zijn werk

Heb je een statige eik in de tuin staan en denk je soms “daar kan ik een mooi tuinset mee in elkaar timmeren”? Wacht even voordat je de zaag uit jouw hardhouten tuinkast haalt, want er zijn toch wel enkele zaken om rekening mee te houden. In de eerste plaats moet je zorgen dat de boom tijdens het kappen niet op je dak terecht komt, daarnaast zal hard hout ook moeten drogen. Op deze pagina lees je alles over hardhout drogen.

In het kort

• Hardhout moet goed drogen om kromtrekken en scheuren te voorkomen.
• Natuurlijk drogen kost veel tijd en geeft geen kwaliteitsgarantie.
• Professioneel gedroogd hout is stabieler en betrouwbaarder.
• Voor brandhout gelden andere eisen dan voor constructiehout.

Waarom goed drogen zo belangrijk is

Goede hardhouten producten beginnen met goed hout

Om een hardhouten tuinkast of bloembak te maken is hout nodig. Bij iedere plank wordt uitvoerig bekeken of er geen hinderlijke noesten of kwasten aanwezig zijn, daarnaast moet het hout moet kurkdroog zijn. Als hard hout namelijk niet goed droog is, dan gaat het snel kromtrekken.

 Een levende boom bestaat voor een groot deel uit vocht, een plank moet daarom eerst goed gedroogd worden alvorens het gebruikt kan worden in producten.

Zelf hardhout drogen

Hoe kun je hardhout drogen?

Om je eigen (eiken)houten planken te drogen moet je minimaal een jaar uittrekken. Afhankelijk van het type boom waar de planken vandaan komen kan het nog aanzienlijk langer duren. Ook de omstandigheden waarin je droogt zijn uiteraard van belang. Als de lucht in de omgeving relatief droog is, en er veel wind staat, dan verloopt het proces een stuk sneller. 

Afzonderlijke planken mogen elkaar niet raken, om zoveel mogelijk oppervlak bloot te stellen aan de omgeving. Het is een milieuvriendelijke en natuurlijke wijze van drogen, het kost wel veel tijd en de kwaliteit is zeker niet gegarandeerd. 

Als je een werktafel voor in de tuin of een krukje wilt maken zal een perfect resultaat niet noodzakelijk zijn, als het een serieuze toepassing betreft zoals een hardhouten tuinkast of een terrasoverkapping, dan zal een doe-het-zelf project waarschijnlijk niet het gewenste resultaat opleveren.

Professionele droogmethoden

Hoe wordt hout professioneel gedroogd?

Hoge kwaliteit hout zoals dit gebruikt wordt in de productie van tuinmeubelen, kasten of hardhouten bloembakken wordt professioneel gedroogd. Droogmeesters kennen de specifieke kenmerken van ieder houttype, de leeftijd en omstandigheden van het rooien. Zo weten ze bijvoorbeeld dat eikenhout langer zal duren dan berkenhout, vanwege de dichtheid van het materiaal. 

Dan zijn er ook nog planken met afwijkende verhouding in lengte, breedte en diepte. Binnen de industrie wordt gebruik gemaakt van speciale droogkasten waar exacte controle bestaat over alle omstandigheden. Zie het als een soort sauna voor houten planken, voorzien van ventilatie om het vocht af te voeren.

 Dit bespaart tijd en zorgt voor een gegarandeerde kwaliteit hout wat met natuurlijk drogen nagenoeg onmogelijk is.

Brandhout drogen als doe-het-zelf project

Brandhout drogen

Om zelf kwalitatief acceptabele planken van je eigen boom te zagen, en deze ook nog eens goed te drogen, is erg lastig. Voor brandhout liggen de eisen wat minder hoog, dit is een project dat je wel zelf kunt aanpakken. Hier zijn vijf tips om zelf brandhout te drogen:

1. Maak dunne blokken die niet meer dan acht centimeter dik zijn. Zo zullen de blokken optimaal drogen en ook goed branden.
   
   
2. Droog het brandhout buiten op een plek die droog is en veel wind vangt. Bij voorkeur niet tegen een muur, hoewel in de open ruimte vaak te weinig beschutting zal zijn.
   
   
3. De ondergrond moet goed droog zijn, denk aan houten pallets, stenen of buizen van metaal. Droog zand is ook een optie.
   
   
4. Plaats een dekzeil aan de bovenzijde, niet geheel rondom. Wat dat kan tot verstikking en schimmelvorming leiden. Een schuur met voldoende ventilatie is ideaal, maar daar is meestal de ruimte niet voor. Je kunt ook een golfplaat voor een schuur op stenen of palen zetten als afdak, houd er wel rekening mee dat rukwinden de bedekking niet wegblazen.
   
   
5. Voor loofhout moet je pakweg twee jaar droogtijd tellen in ons klimaat, voor coniferen zelfs drie jaar. Coniferen bevatten meer hars, wat niet bevorderlijk is voor het droogproces.

Opslag en ventilatie

Wat betreft de opslag: Een strakke stapel hout ziet er mooi uit, toch wil je juist zoveel mogelijk ruimte tussen de houtblokken houden om ventilatie mogelijk te maken. Dan kan het hout sneller drogen omdat er meer oppervlakte blootgesteld wordt aan de wind.

Veelgemaakte fouten bij hardhout drogen

• Planken tegen elkaar stapelen zonder ventilatie.
• Hout volledig afdekken waardoor vocht niet kan ontsnappen.
• Te snel willen werken met nog nat hout.
• Hout direct op vochtige grond opslaan.
• Geen rekening houden met houtsoort en dikte.

Wanneer is hout droog genoeg?

Voor constructief gebruik moet hout een laag en stabiel vochtgehalte hebben. Dat betekent dat het hout niet meer “werkt” bij wisselende weersomstandigheden. Professioneel gedroogd hout is hier speciaal op afgestemd. Bij natuurlijk drogen is het lastiger om dit nauwkeurig te bepalen zonder meetapparatuur.

Veelgestelde vragen over hardhout drogen

Hoe lang moet hardhout drogen voordat ik het kan gebruiken?
Dat hangt af van de houtsoort, dikte en omstandigheden. Natuurlijk drogen duurt minimaal één jaar, vaak langer.

Is natuurlijk drogen voldoende voor tuinmeubelen?
Voor eenvoudige projecten soms wel. Voor constructies zoals een hardhouten tuinkast of overkapping is professioneel gedroogd hout sterk aan te raden.

Waarom trekt slecht gedroogd hout krom?
Omdat het vocht ongelijk uit het hout verdampt, waardoor spanning ontstaat in de vezels.

Kan ik zelf controleren of hout droog genoeg is?
Zonder vochtmeter is dat lastig. Uiterlijk kan misleiden, daarom wordt in de professionele houtbewerking altijd gemeten.

Is brandhout sneller droog dan constructiehout?
Nee. Brandhout mag wel minder perfect zijn, maar heeft nog steeds één tot drie jaar droogtijd nodig, afhankelijk van de houtsoort.

Tot slot

Hardhout drogen is een essentieel onderdeel van elk duurzaam houtproject. Voor kleine toepassingen kun je zelf aan de slag, maar voor hoogwaardige constructies blijft professioneel gedroogd hout de veiligste keuze. Heb je naar aanleiding van dit artikel vragen of suggesties? Neem dan gerust contact met ons op!